تاثیر پروژه های انتقال آب بر وقوع سیل

دغدغه بارش بیش از حد متعادل و احتمال وقوع سیل در حالی در ایران پررنگ شده است که کارشناسان بر این باورند که جریان های آبی رفتار طبیعی خود را خواهند داشت اما زمانی که دخالت عامل انسانی پدید می آید، این جریان های آبی می توانند ویرانگر و نابودنماینده عمل نمایند.

تاثیر پروژه های انتقال آب بر وقوع سیل

به گزارش خبرنگاران، بر اساس پیش بینی هایی که اجرا شده است، ماه های مهر، آبان و آذر از لحاظ احتمال بارندگی بیش تر از میزان نرمال - یعنی طبق آمار بلندمدت 50 ساله - حتی برای پایتخت خواهد بود؛ بنابراین ضروری است همه تمهیدات لازم برای مدیریت سیلاب، تخلیه ایمن سیلاب در مجاری انتقال آب، رودخانه ها و کانال ها فراهم گردد.

بر این اساس رضا اردکانیان - وزیر نیرو - هفته گذشته از پایش مستمر مخازن سدها و رودخانه ها از حیث آمادگی برای گذر از سیل در استان های مختلف اطلاع داد و گفت که باید بتوانیم با دسترسی مناسب تر به اطلاعاتی که از سازمان هواشناسی دریافت می کنیم، سطح آمادگی ها را بالا ببریم.

وی با اشاره به شروع سال آبی 1398 - 1399 اظهار کرد: پیش بینی سازمان هواشناسی برای فصل پاییز این است که بارش ها شرایط نرمال خواهند داشت. با این حال ما به شکل منظمی در حال پایش وضعیت استان های مختلف هستیم. این پایش هم شامل وضعیت مخازن سدها می گردد و هم شامل رودخانه ها و شرایطی که از حیث آمادگی برای گذر از سیل و احتیاجهای پایین دست دارد.

به گفته وی سعی وزارت نیرو این است که با دسترسی مناسب تر نسبت به اطلاعات و داده هایی که از سازمان هواشناسی دریافت می نماید، بتواند سطح آمادگی ها را بالا ببرد. البته این موضوع یک کار بین بخشی بوده و دستگاه های مختلفی در این زمینه همکاری دارند.

در این راستا وزیر نیرو از تشکیل ستادهای مدیریت بحران در استان های مختلف اطلاع داده و گفته است وزارت نیرو هم در شرکت مدیریت منابع آب، ستاد فرماندهی مدیریت سیلاب را فعال نموده که این ستاد مشغول کار بوده و در آینده نزدیک گزارش جامعی را در خصوص این که در کدام نقاط ضعف وجود دارد و باید آمادگی ها بیش تر گردد، ارائه خواهد نمود.

آنالیز نقش انسان در وقوع سیل

داریوش مختاری - کارشناس حوزه آب - در این باره در گفت وگو با خبرنگاران، اظهار کرد: مساله مدیریت سیل از جایی شروع می گردد که بشر به حکم اجرای پروژهای سدسازی، تغذیه مصنوعی، راه سازی، تغییر کاربری های فزاینده در زیست بوم های شهری و تخریب فزاینده زمینهای جنگلی و مرتعی، در حوزه های آبریز و آبخیز اختلال و بی نظمی پدید می آورد.

وی با تاکید بر این که مشکل سیل از جایی کلید می خورد که سنجش درستی از این دخالت ها و پیامدهای سیل خیزی دخالت های انسانی در طبیعت، سنجش و ارزیابی نمی گردد، گفت: برای مثال، جریان های سیلابی در جهت رودخانه کر در استان فارس، با یاری 21 بند باستانی کنترل و در نهایت، حجم فراوانی از آب در دشت کربال برای سیراب کردن 50 هزار هکتار اراضی دشت کربال مصرف می شد.

این کارشناس حوزه آب اضافه کرد: آب مازاد نیز راهی دریاچه بختگان می شد و یک پایداری مناسبی در حوزه آبریز بختگان برای قرن ها پدید آمده بود. با ساخت سد درودزن در سال 1342، این جریان های سیلابی به طور یک جا کنترل شدند. ولی رژیم آبی این حوزه آبریز متلاشی شد و امروزه نه از آبادانی دشت کربال خبری هست و نه از پرآبی و پایداری دریاچه بختگان.

ارتباط مدیریت سیل با مدیریت خشکی

مختاری با تاکید بر این که مدیریت سیل ارتباط نزدیکی با مدیریت خشکی و خشکسالی دارد، شرح داد: نمونه دیگر حوزه آبخیز مهارلو در استان فارس و شمال غرب شهر شیراز است. این حوزه نیز دستخوش انباشتی از دخالت های انسانی شده است. تا جایی که توسعه باغشهرها، گسترش شهرک ها در ورودی کلانشهر شیراز، توسعه بیرویه کلانشهر شیراز در جهت شمال غرب، رشد ساخت و سازها در ارتفاعات دراک، همگی با کاهش زمان تمرکز و افزایش شدت جریان سیلابی، دو میلیون نفر ساکنان این کلانشهر را مستعد غافلگیری در یک بازه زمانی چند ساعته نموده است و چه بسا چند ده هزار و یا حتی چند صد هزار نفر در یک جریان سیلابی بزرگ، دچار مشکل غرق شدگی شوند.

وی در ادامه با بیان این که وجه دیگر مساله سیل، اجرای پروژه های کوچک آبخیزداری و تغذیه مصنوعی است، مطرح نمود: در حوزه های آبریز داخلی، کنترل جریان سیلابی با یاری سازه های کوچک آبخیزداری در دل کوه ها و آبراه ها و یا اجرای پروژه های تغذیه مصنوعی، با انباشت 200 تا هشت میلیون متر مکعب آب در یک یا چند حوضچه تغذیه مصنوعی، شاید در یک مقیاس محلی و منطقه ای، خوشایند باشد ولی در عمل، به خشکی رودخانه ها و دریاچه های داخلی انجامیده اند.

تاثیر پروژه های انتقال آب بر وقوع سیل

این کارشناس حوزه آب با اشاره به اجرای پروژه های انتقال آب، اظهار کرد: اگر پروژه انتقال آب در جهت جنگل های شمال تا استان سمنان اجرایی گردد، در نتیجه نابودی پهنه های جنگلی و مرتعی در جهت ساخت پروژه و جاده دسترسی آن باید منتظر تشدید جریان های سیلابی در مناطق دور یا نزدیک به اجرای پروژه بود.

مختاری با تاکید بر این که جریان های آبی رفتار طبیعی خود را خواهند داشت، گفت: تا زمانی که دخالت عامل انسانی پدید می آید، این جریان های آبی، میتوانند ویرانگر و نابودنماینده عمل نمایند.

وی در خاتمه خاطر نشان کرد: نظام برنامه ریزی آب کشور باید پیش از اجرای هر پروژه ای، نظر هیدرولوژیست ها را جویا شوند تا پیامدهای اجرای پروژه ها را به خوبی شناسایی نمایند. پس از این مرحله هست که نوبت به ارزش گذاری این پیامدها و تصیمگیری مالی درباره اجرای پروژه می رسد. شاید بر حسب یک احتیاج اجتماعی و یا ازدیدگاه توزیع عادلانه درآمدها، نتوان از اجرای یک پروژه که پیامد سیلخیزی داشته باشد، چشم پوشی کرد، در این حالت ضروری است شیوه خنثی کردن پیامدهای سیل خیزی همان پروژه توسط هیدرولوژیست ها به کارشناسان مالی پروژه اعلام گردد تا هزینه اجرایی آن در ارزیابی مالی دیده گردد.

منبع: خبرگزاری ایسنا

به "تاثیر پروژه های انتقال آب بر وقوع سیل" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "تاثیر پروژه های انتقال آب بر وقوع سیل"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید